Home DDR Walter Ulbricht Rumunia Tsjecho-Slowakije - Czechoslowakia

Sowjet Rusland - USSR

In het algemene spraakgebruik staat Rusland voor alles wat tot voor kort de USSR heette: de Unie van Socialistische Sowjet Republieken. Tot aan de grote revolutie van october 1917 was Rusland een groot keizerrijk [Julius Caesar -> keizer, Car = tsaar] dat bestuurd werd vanuit de havenplaats St. Petersburg. De postzegels van Rusland werden daar gedrukt in de staatsdrukkerij in procédé`s als: boekdruk [al of niet gecombineerd met reliefdruk][1857-1922], steendruk [1864-66], en plaatdruk [1903]. Na de omverwerping van het tsaristische regime werd op 7 november 1917 de Sowjet Republiek Rusland uitgeroepen. In de periode daarop heerste een algemene burgeroorlog waarbij buitenlandse mogendheden zich niet onbetuigd lieten. De Poolse generaal Pilsudski meende de Poolse oostgrenzen een flink stuk te kunnen verleggen, en de Engelsen hadden belang bij de oliewinning in de Kaukasus. Pas in 1923 was alles weer onder controle met de vorming op 6 juli van de Unie van Socialistische Sowjet Republieken bestaande uit de r epublieken: Rusland, Ukraine, Wit-Rusland, en de Transkaukasische Federatie. Het regeringscentrum was in 1918 verplaatst van St. Petersburg [toen Petrograd, maar in 1924 hernoemd naar de leider van de revolutie Wladimir Iljitsj Lenin: Leningrad] naar Moskou.

In Moskou, in de staatsdrukkerij Goznak, zouden vanaf 1918 alle postzegels worden gedrukt. Er verschenen in de periode 1918-24 weinig zegels. Uitgevoerd in boekdruk [1918, 1922], steendruk [1921-27, incidenteel later], en plaatdruk [1921]. Pas vanaf januari 1925 kwam een gemoderniseerde postzegelproductie goed op gang met de herdenkingsuitgifte voor Lenin`s eerste sterfdag in het rasterdiepdruk-procédé. Op zich iets om bij stil te staan omdat het toen nog een drukmethode was met veel geheimzinnigheid en patenten-strijd. Aan de andere kant was de het communistische regime van de USSR hoewel ideologisch een enorme bedreiging aantrekkelijk voor investeringen en als afzetmarkt. Grote oliemagnaten als Armand Hammer zouden gedurende de gehele USSR-periode sterke banden blijven onderhouden. Geld om in de postzegelproductie en technische innovatie te investeren werd kennelijk gevonden.


Drie procédé`s werden in eerste instantie gebruikt. Rasterdiepdruk vanaf januari 1925, plaatdruk vanaf 1925 en gelatinedruk vanaf 1931. Het laatste procédé waarbij gebruik werd gemaakt van een laag gelatine op glazen platen is een russische specialité geworden. Tussen 1931 en 1959 is een groot deel van de russische postzegelproductie uitgevoerd met behulp van lichtdruk oftewel gelatinedruk. Goznak is ook de enige postzegeldrukker ter wereld geweest die dit procédé heeft toegepast. [niet helemaal waar, de hongaarse zegeldrukkerij heeft in 1907 zegels voor Bulgarije gedrukt in lichtdruk]. Niet alleen 1-kleurige zegels maar vanaf 1933 al 3-kleurige zegels! De filatelistische wereld kon dit procédé niet goed plaatsen. Tot in de 70-er jaren zou de catalogus met doorgaans de meeste filatelistische informatie: MICHEL, dit procédé als hetzij offset hetzij rasterdiepdruk benoemen. Lichtdruk is een vlakdruk-methode met een mozaiek-achtige raster veroorzaakt door het rimpelen van de gedroogde gelatinelaag. Deze k leine krioelige slangetjes houden de inkt vast. Het foto-negatief wordt op de gedroogde laag bichromaat-gelatine belicht. Waar het meeste licht doorkomt wordt de gelatinelaag het sterkst gehard en op die plekken zal de met een mengsel van water en glycerine bevochtigde plaat niet meer zo sterk opzwellen. De gezwollen plekken zullen bij het beinkten de taaie inkt niet goed opnemen zodat de geharde plekken met de rimpels voornamelijk voor de druk zullen zorgen.

Een uitvoerige beschrijving van lichtdruk is te vinden in de enige filatelistische publicatie hierover: Hoe worden postzegels gemaakt, Joh. Enschedé en Zonen, Grafische Inrichting N.V. Haarlem, 1952. Deze publicatie geeft ook de russische voorbeelden. Vandaar ook dat ik het procédé bij de russische zegels terug kon vinden zonder de hulp van de grote wereldcatalogi Stanley Gibbons of MICHEL.

In de periode 1933-38 was gelatinedruk het voornaamste procédé, we vinden dan ook praktisch geen zegels in rasterdiepdruk. In 1936 daarentegen begint het gebruik van boekdruk voor de bijzondere uitgiften door te zetten. De zegels van de USSR zijn tot diep in de 50-er jaren overwegend éénkleurig. De eerste 3-kleuren gelatinedruk-zegels zijn van 17 november 1933. Meerkleuren-boekdruk volgde vrij snel en bleef tot in de 70-er jaren in gebruik. Offset werd aanvankelijk gebruikt voor de langlopende frankeerzegels, de zogenoemde standaard-zegels. Pas vanaf 4 augustus 1951 ook voor bijzondere uitgiften.


We vinden nogal vaak combinaties van drukprocédé`s: boekdruk, plaatdruk, offset en soms reliefdruk. Al deze zegels werden gedrukt op persen met velinleg. Gelatinedruk kon niet gecombineerd worden, en rasterdiepdruk komen we ook meestal slechts éénkleurig tegen. Pas in 1961 zou daar verandering in komen met de komst van de WIFAG-pers. Met deze pers kon een combinatie van één kleur plaatdruk met drie kleuren rasterdiepdruk worden verwezenlijkt. Eind jaren 70 [1979?] is deze pers met nog een rasterdiepdruk-cylinder uitgebreid.

Over de zegels in rasterdiepdruk weet de MICHEL te melden dat in de periode 1939-51 herdrukken zijn vervaardigd welke aan de hand van het raster te onderscheiden zijn. MICHEL geeft echter geen details. De russische speciale catalogus doet dat evenmin. In de bulletins van de duitse Rusland ARGE zijn enkele artikelen aan dat verschijnsel gewijd geweest. Het komt hier op neer dat twee soorten rasters zijn gehanteerd: een normaal kruisraster R70 met diagonalen onder hoeken van 45 resp. een ruitjes-raster R60 waarbij de diagonalen onder een hoek van 30 of 60 staan. Het raster is grof genoeg om met een beetje loep te zien. Het is dan wel geen verzamelgebied dat nog geheel onontgonnen is maar er is toch nog wel zowel uit te zoeken en het zegelmateriaal is betaalbaar. Belangstellenden help ik graag een eindje op weg!

Er zijn geen Russische zegels in het buitenland gedrukt. Ook niet in het kader van de RWEH. Het rolzegel-project echter is niet geheel aan de Russen voorbijgegaan. Op 30 november 1969 zijn zegels uitgegeven met als afbeelding de `Rode Ster van het Kremlin`, in een voor automaten aangepast formaat, gedrukt van de rol in rasterdiepdruk en aan de gomzijde voorzien van rugnummers om de 5 zegels.

Zoals we verderop bij het overzicht van de standaardformaten / perforaties zullen zien, zouden de rolzegels niet op de WIFAG zijn gedrukt. Bij de zegels in rasterdiepdruk die niet op de WIFAG zijn gedrukt en die ik gezien heb kan ik slechts vaststellen dat de papier- en de drukrichting geheel parallel lopen. Dit wijst op druk aan de rol en niet op druk met velinleg. Eén van de vele vraagtekens die hopelijk dankzij de perestrojka / glasnost t.z.t. opgehelderd moeten kunnen worden.


De drukkerij GOZNAK heeft incidenteel ook voor andere landen gedrukt. Aan het eind van de tweede wereldoorlog werden bevrijdingszegels gedrukt voor Polen [1944] en Tsjecho-Slowakije [1945] beide series in rasterdiepdruk. Voor de aziatische republieken Mongolië en Tanna Toeva werden de zegels lange tijd in Moskou gedrukt, aanvankelijk in steendruk [Mongolië 1924], Tanna Toeva [1926-27], later in gelatinedruk en incidenteel in boekdruk [Mongolië 1932-56 en Tanna Toeva 1934-36]. B.v. voor de republiek Mauritius [1970 Lenin herdenking, in rasterdiepdruk].

Zoals al eerder bij andere landen is opgemerkt werd het vooroorlogse beeld sterk bepaald door een handvol ontwerpers die ook na de oorlog doorgingen. De naoorlogse periode kende echter een groot aantal [zo`n 100] ontwerpers die meestal maar enkele zegels ontwierpen. De groep graveurs was zoals meestal zeer beperkt: A.P. Troitski. Hij was de enige graveur van 1925 tot 1939. In de jaren 50 ontstond weer een groep graveurs met:

N. Michejew                                 1949-50, 57-61
S. Aferow                                   1954-62
I. Moekroesow                               1956->
T. Nikitina                                 1957->
I. Sapronow                                 1958-66
L. Majorowa                                 1959->
W. Smirnow                                  1959->

later uitgebreid met:

A. Tkatsjenko                               1965->
P. Jakowljew                                1966-71
I. Zagoerni                                 1969-72
W. Kazantsew                                1970-81
W. Motsalow                                 1970-72
S. Koeznetsow                               1970->
A. Pawlow                                   1970
W. Karoelin                                 1971-72

W. Saweljew                                 1976-78
G. Zotow                                    1976-78
M. Siljanowa                                1977-80
W. Goebin                                   1978
W. Lawrentjew                               1978-79
W. Sajapin                                  1979-80
N. Boerenkin                                1979->
Ju. Ermakow                                 1981->
A. Loekjanowa                               1983


Van de ontwerpers met een enorme staat van dienst kunnen genoemd worden:

J.J Doebasow                                1922-70
D.S. Goljadkin                              1923-39
W. Zawjalow                                 1925-38, 46-73  *
A.W. Zawjalow                               1952-66, 71-73
L. Zawjalow                                 1959-65, 73
S.A. Pomanski                               1938-80
E.S. Boelanowa                              1946-61
R.F. Zjitkow                                1949-68
W.W. Pimenow                                1957-75

E.D. Aniskin                                1961-79
Ju. Rjachowski                              1961->
A. Kalasjnikow                              1961->
A. Schmidtstein                             1962->
W. Nikitin                                  1962->
L. Sjarow                                   1962-80
L. en A. Sjarow                             1964-67
A. Sjarow                                   1970-72
P. Bendel                                   1964->
N. Sjewtsjow                                1964->
Ju. Lewinowski                              1965->
I. Martinow                                 1965->
A. Kotoerew                                 1965-81
I. Kozlow                                   1966->
I. Dergilew                                 1966->
A. Axamit                                   1967->
G. Komlew                                   1967->
Ju. Kosoroekow                              1967->
A. Rjantsjew                                1968->
N. Tsjerkasow                               1968->
Ju. Artsimenew                              1969->
R. Strelnikow                               1970->
Ju. Bronfenbrener                           1971->


* In de eind jaren 50 kwamen nog meer Zawjalow`s als ontwerpers op de proppen. Voor één serie [12 september 1973 oorlogsvloot] werden de ontwerpen geleverd door de gehele familie Zawjalow: W.W, A.W, en L. Eerder al hadden W.W. en A.W. de schrijvers-series van 1957 en 1958 verzorgd. A.W. en L. in 1965 de basketbal-serie, en in 1974 weer een vloot-serie.


R. Zarrinsj                                 1918-22
W. Koeprianow                               1921-30
P. Xidias                                   1921-27
A. Razoemowska-Zjemoerina                   1921
N. Katsoero                                 1921, 25
H. Raindorf                                 1922
J. Schadr [beeldhouwer]                     1922-23
G. Pasjkow                                  1923
I. Wladimirow                               1925
W. Korsin                                   1925-39
N.W. Alexejew                               1925-31
N. Nikonow                                  1925
A.W. Moranow                                1925
D. Kardonski                                1925
O. Amosowa                                  1927-30
I. Smirnow                                  1927
N. Kotow                                    1927
K. Maximow                                  1927
N. Tyrsa                                    1927
L. Jakimtsjenko                             1927
A. Eberling                                 1927, 36
A. Wolkow                                   1929-31
F. Sloetski                                 1931
I. Sokolow                                  1932-42
A. Soeworow                                 1932
M. Matorin                                  1932
F. Fedorowski                               1932
A. Platnikow-Groednow                       1933
N. Borow, G. Sanski, J. Ganf                1933-34, 44
N. Borow                                    1937
J. Ganf                                     1937-45
W. Kajdalow                                 1938
S. Nowski                                   1938-39, 59
F. Kozlow                                   1938-41
K. Stoljarski                               1938
N. Termoroekow                              1939-41, 50
A. Ljoebimow                                1939
W. Swarog                                   1940
P. Sokolow-Skalj                            1940
I. Christenko                               1940
G. Sawitski                                 1940, 45
P. Platonow                                 1941, 46
R. Portsjan                                 1941
I. Tondze                                   1941, 57, 61
W. Bibikow                                  1941-45, 62
M. Dobrow                                   1942
A. Sjapiro                                  1942
P. Staronosow                               1942
W. Bechtejew                                1942
I. Lawrow                                   1942
G. Zacharow                                 1942
N. Borisow                                  1942
A. Mandoesow                                1943-48
P. Aljakrinski                              1943
N. Zjoekow                                  1943-44, 49
G. Etsjeistow                               1943
W. Klimasjin                                1943-49, 58-60
B. Liwanow                                  1945
I. Michejew                                 1945-46
W. Andrejew                                 1945-55
A. Tolokonnikow                             1947
E.N. Goendobin                              1950-59
E.L. Sokolow                                1948-54
L. Golowanow                                1949, 56-62
N. Fidler                                   1951
D. Klioewa                                  1952
N. Pawlow                                   1952
A. Sokolow                                  1952, 67-72
P. Loechtein                                1952-80
Ju. Grsjezkiewitsj                          1953-59
S. Sokolow                                  1955-56, 60-66
G. Dimitrejew                               1954-55
M. Sjipkow                                  1954
I. Zjicharkow                               1954
M. Mironowa                                 1954
J.L. Lewin                                  1954-65
W. Dawidow                                  1954
K. Dotsjkoes                                1954, 64
K. Klewtsjowa                               1955-56
E. Andrejewa                                1955-56
S. Bisjkow                                  1955
I. Roeban                                   1955
P. Tsjernisjew                              1956-62
E. Nowitski                                 1956
A. Jakowljew                                1956
A. Komarow                                  1957-59
P. Wasilew                                  1957-64
B. Berezowski                               1957-58
O. Snarski                                  1957
G. Tsjetselow                               1957-60
G. Tsjetija                                 1957
A. Zwiederis                                1957
I. Markina                                  1957
A. Wingorski                                1957
E. Komarow                                  1958-63
N. Kroeglow                                 1958-65
W. Wolkow                                   1958
G. Goedisjaswili                            1958
W. Torotadze                                1958
E. Taras                                    1958, 64, 67
L. Kerimow                                  1958, 62
Ju. Abramow                                 1958
W. Ermakow                                  1959, 64-68
Ch. Oesjenin                                1959-61
M. Soesjow                                  1959
A. Feingersj                                1959
S. Borokin                                  1959
A. Smoljakow                                1959
M. Soechow                                  1960
Ju. Loekjanow                               1961-74
S. Okas                                     1961
A. Kosmets                                  1961
I. Krilow                                   1961
W. Kowalew                                  1961
N. Nalbandjan                               1962
I. Kominarsj                                1962-70
P. Karantsjensjow                           1962
I. Ptsjelko                                 1962-70
N. Zacharzjewski                            1962-74
L. Ilina                                    1962
L. Pesjkowa                                 1963-64
S. Karetnikow                               1963-64
P. Krantsjewitsj                            1963
Leserga                                     196.-68
E. Kibrik                                   1963
P. Wjoew                                    1963
W. Riklin                                   1963
E. Galitski                                 1964
S. Andranow                                 1964
A. Laptew                                   1964
I. Sjapenkow                                1964
A. Kolosow                                  1964
E. Beketow                                  1964
N. Kalit                                    1964-67
W. Iwanow                                   1964-71
M. Alexejew                                 1965-67
N. Trojanow                                 1965-67
N. Stroganow                                1965-67
M. Grunberg                                 1965
B. Lebedew                                  1965
W. Goljachowski                             1965
G. Wilks                                    1965
A. Pletnew                                  1965-67
B. Basjarow                                 1965
M. Ozolin                                   1965-73
A. Semendow-Ogieroski                       1966-67
B. Trifonow                                 1966-75
W. Tirdatow                                 1966-71
N. Andrejewa                                1967
W. Mechantsjew                              1967
E. Krilow                                   1967
A. Leonow                                   1967, 81-82
P. Smoljakow                                1967
A. Sjagin                                   1967
W. Alexejew                                 1967
A. Sjtorch                                  1967
O. Sawostjoek                               1968
B. Oespenski                                1968
Z. Drobitski                                1968
N. Baden                                    1968-69
G. Gausman                                  1968-69
W. Kolganow                                 1968-73, 76-77
Ch. Arrak                                   1968
Z. Zuse                                     1969
N. Wetsja                                   1969
W. Tsmarow                                  1969, 78
N. Groch                                    1969
B. Toelin                                   1969
A. Olejnik                                  1969
A. Zoebow                                   1969
G. Roechkein                                1969
E. Kessarinski                              1969
Z. Kreiman                                  1969
A. Jar-Krawtsjenko                          1969-71
N. Prisekin                                 1970-71
I. Goedmonas                                1970
S. Zidritsawitsoes                          1970
M. Loekjanow                                1971
E. Iwanow                                   1971
B. Parmejew                                 1971
W. Beloborodew                              1971
K. Rydow                                    1971
N. Glichstein                               1971
Ju. Jaromenko                               1972, 76-77
K. Nikachristo                              1972-74
A. Kowrizjkin                               1972-76
W. Prochorow                                1973-74
L. Koeznetsow                               1973-75
I. Krilkow                                  1974->
A. Adezjew                                  1974->
N. Litwinow                                 1974->
A. Kobrin                                   1974
W. Orlow                                    1974
W. Tikoenow                                 1974
W. Diakonow                                 1974
A. Jakoenin                                 1975
W. Barmin                                   1975
W. Gerasimenko                              1975
K. Jodikaitis                               1975
A. Filippow                                 1976-77
W. Botsjkarew                               1976
W. Kowal                                    1976-83
N. Dwornikow                                1977-78
G. Pikoenow                                 1977-81
N. Kolesjnikow                              1977->
W. Sorokin                                  1978
W. Martinow                                 1979
A. Swilius                                  1979
I. Maljoekow                                1979->
T. Pantsjenko                               1979-81
I. Soetsjenko                               1979->
W. Dzjanibekow                              1979->
F. Filippow                                 1980
A. Zjerdin                                  1980
T. Sjaripasjwili                            1980
A. Koertenko                                1980
A. Smirnow                                  1980->
D. Rjabitsjew                               1980
B. Taiger                                   1980
S. Gorlitsjew                               1981-83
W. Karasew                                  1981-83
A. Tokatsjew                                1982-88
I. Bogatsjew                                1982-83
E. Egorow                                   1983
G. Serebriakow                              1983
L. Koeljewa                                 1983
W. Katsjinski                               1983


Qua zegelbeeld domineert de figuur van de oprichter van de USSR: W.I. Lenin [-1924]. Van z`n opvolgers vinden we veelvuldig terug Jozef Stalin [-1953], en in de meer recente periode Leonid Bresjnjew [-1982]. Van Nikita Chroestsjow, Konstanty Tsjernenko, Juri Andropow en Michael Gorbatsjow is niets op zegels terug te vinden.

De postzegel is voor de USSR al vanaf de 20-er jaren het middel bij uitstek geweest om de communistische heilstaat uit te dragen. Anders dan bij de overige RWEH landen ligt het aandeel van de socialistische thema`s steeds behoorlijk hoog, ook in de onderzochte jaren 60.


Een zeer frappante telling biedt de opstelling van een top-20 van mensen wier persoon en werk terug te vinden zijn op postzegels. In de top-20 vinden we 3 niet-Russen waaronder één Nederlander!!

De Top-Twintig in de periode 1918-1989

positie  aantal      naam                 periode   omschrijving

1         400    Wladimir.I. Oeljanow
                 [Lenin]                  1870-1924 staatsman
2          33    Juri Gagarin             1934-1968 ruimtevaarder
3          25    Alexander Pusjkin        1799-1837 dichter
4/5        24    Josef W. Dzjoegasjwili
                 [Stalin]                 1879-1953 staatsman *
4/5        24    Karl Marx                1818-1883 econoom
6/7        19    Peter I. Tsjaikowski     1840-1893 componist
6/7        19    Ilja Repin               1844-1930 schilder
8          18    Taras Sjewtsjenko        1814-1861 schilder
9/11       16    Rembrandt H. van Rijn    1606-1669 schilder
9/11       16    A.S. Popow               1859-1906 uitvinder
                                                    [radio]
9/11       16    Alexander Soeworow       1730-1800 veldheer
12/13      13    Friedrich Engels         1820-1895 econoom
12/13      13    Michael Kalinin          1875-1946 staatsman
14/15      12    Leonid Bresjnjew         19..-1982 staatsman
14/15      12    Alexei Leonow            19..-     ruimtevaarder
16/19      11    Maxim Gorki              1868-1936 schrijver
16/19      11    Wladimir Majakowski      1893-1930 dichter
16/19      11    W..   Dzjanibekow        19..-     ruimtevaarder
20         10    Nikolai Rimski-Korsakow  1844-1908 componist

* de laatste zegel met Stalin dateert, vrij snel na zijn dood, uit 1954 ter gelegenheid van z`n 75-e geboortedag.

Nederland is redelijk vertegenwoordigd, en dat kon ook moeilijk anders met Rembrandt in de top-20:

1927 01-09 1e luchtpostconferentie in Den Haag

1956 ??-10 350 jaar Rembrandt
1970 25-12 schilderijen in Sowjet Musea
           P. Rubens, Rembrandt, van Dijck
1971 07-07 schilderijen in Sowjet Musea
           F. Hals
1973 12-12 schilderijen in Sowjet Musea
           F. Snijders, Rembrandt [+blok], J. Steen
1974 20-11 schilderijen: J. Beuckelaer, P. Pietersz, G. Terborgh,
           G. Metsu
1976 25-11 370 jaar Rembrandt + blok
1977 24-06 400 jaar Rubens + blok
1983 25-03 schilderijen van Rembrandt in de Hermitage + blok
1987 05-07 schilderijen in de Hermitage: P. Bruegel, P.Rubens


De langlopende frankeerzegels

1918     ketenen           boekdruk / typography        med.f. K13 1/3

1921-22  symbol. voorst.   stdr       med.f. ongetand
                                      gr.f.  ongetand
1922-27  sculptuur van
         I. Schadr         boekdruk / typography, stdr  kl.f.  ongetand,
                                             V14 1/4:14 3/4, V12,
                                             L12 1/2, L13 1/3,
                                             L10
1927-29  idem + Lenin      boekdruk / typography        med.f. K13 1/2, V13 1/2

1929-56  beroepen + Lenin  boekdruk / typography, rasterdiepdruk / photogravure,  kl.f.  L12 1/2,
         + Hamer/Sikkel    offs              K12:12 1/4,
 1948-57  beroepen          offs, rasterdiepdruk / photogravure, kl.f.  L12 1/2,
                           boekdruk / typography               K12:12 1/4

1961     div. voorst.      offs, plaatdruk / recess,      K12:12 1/4,
                           rasterdiepdruk / photogravure *      kl.f.  K12:11 3/4

1966-68  div. voorst.      offs,      kl.f.  K12 1/4:12
         [liggend]         plaatdruk / recess
                           rasterdiepdruk / photogravure, plaatdruk / recess gr.f.  K12:12 1/4, L12 1/2

1976-78  div. voorst.      plaatdruk / recess,     kl.f.  K12:12 1/4
                           offs
                           plaatdruk / recess,     gr.f.  K12 1/4:12
                           offs

1988-89  div. voorst.      plaatdruk / recess *,   kl.f.  K12:11 3/4
                           offs              K12:12 1/4

1990     hoofdsteden 5K    offs       kl.f.  K12:12 1/4

De Schadr-series en de Beroepen-series kunnen nog verder opgesplitst worden, voor het overzicht hier enigszins gebundeld.

1 Roebel = 100 Kopeke. Per 1 januari 1961 echter vond een geldhervorming plaats: 1 nieuw K = 10 oude. Vanaf dat moment zijn alle zegels onbeperkt geldig. Het binnenlandse brieftarief van 40K ging naar 4K, pas in october 1983 werd dat verhoogd naar 5K!

* Rasterdiepdruk resp. plaatdruk zowel met velinleg als op de WIFAG [12:11 3/4]

1925 A.S. Popow zegel voor het eerst ter wereld met Esperanto!


Papiersoorten

In de eerste jaren van de USSR werd papier gebruikt met watermerken. Echter al vanaf de midden 20-er jaren alleen nog maar papier zonder watermerk. Er worden 4 soorten watermerk onderscheiden. Zeer incidenteel komen later nog watermerken voor: in 1950, 1960 en 1982-83. [wmk 9, 10, en 11]

Het papierdoorzicht is tot ver in de 70-er jaren doorzicht I [linnenbinding]. Doorzicht III [keperbinding] vinden we pas vanaf de 70-er jaren. En in de jaren 80 ook de moderne doorzichten als IIIa.

Het papier is aanvankelijk zonder coating, maar in de jaren 30 wordt in samenhang met het boekdruk-procédé glanzend gecoat papier gebruikt. Gecoat papier vinden we meestal bij de bijzondere uitgiften als verschillende drukmethoden zijn gecombineerd. In de jaren 80 vinden we ook diverse langlopende zegels met gecoat resp. ongecoat papier.

In 1969 is geexperimenteerd met geel fluorescent papier. Twee zegels zijn daarvoor gebruikt, een 4K uit de standaard-serie 1966 en een 10K S. Korolew uit de kosmonauten-serie van 1969.


Overzicht formaten en perforaties

In de beginjaren van de USSR werden nog de formaten en tandingen gebruikt van de tsaren-tijd. Geleidelijk aan werden de formaten vrijer waarbij erg veel gebruik werd gemaakt van lijntanding. Zo af en toe werd voor de bijzondere uitgiften kamtanding gebruikt. Al vanaf de jaren 30 ontstonden er een aantal standaardformaten die voor alle drukprocedé`s gehanteerd konden worden, omdat de druk overwegend met velinleg plaatsvond. Niettegenstaande het gebruik van standaardformaten bleef lijntanding zeer veel voorkomend, vaak bij dezelfde zegel naast kamtanding. Vanaf 1961 met de in gebruikname van de WIFAG komen er 8 formaten bij. Zes daarvan hangen samen met het velperforaat en de wijze waarop pennen uit het raam zijn genomen. Ongeveer gelijktijdig zien we een variatie opkomen in het gebruik van één bepaalde kamtanding: de groep 12 1/4:12.

Perforatie aangebracht op aparte machines

kamtanding 14 1/4:14 3/4  13/18    1865-1925  boekdruk / typography, stdr

veltanding 12             11/15    1922-27    boekdruk / typography, stdr

kamtanding 13 1/3         18/22    1913       plaatdruk / recess
kamtanding 13 1/3         16/20    1913-27    boekdruk / typography, rasterdiepdruk / photogravure, stdr
veltanding 13 1/2,

kamtanding 10 3/4:12      28/15    1931-33    geldr, boekdruk / typography, plaatdruk / recess

lijntanding 10 1/2                 1923-32    boekdruk / typography, plaatdruk / recess, geldr,
                                              rasterdiepdruk

lijntanding 14                     1932-36    plaatdruk / recess, geldr

lijntanding 11                     1935-37    geldr, rasterdiepdruk, boekdruk / typography

lijntanding 12 1/2                 1932-69    geldr, plaatdruk / recess


kamtanding 12 1/4:12      26/18    1956-      geldr, offs, plaatdruk / recess,
                                              plaatdruk / recess+boekdruk / typography, boekdruk / typography[3x],
                                              Giori[+offs], rasterdiepdruk

kamtanding 11 1/2:11      15/12    1969       rasterdiepdruk [rolzegels]

kamtanding 12             24/17    1971-      offs, plaatdruk / recess

kamtanding 11 3/4         34/15    1983-      offs

groep 12 1/4:12:

kamtanding 12 1/4:12      16/11    1929-      offs, plaatdruk / recess, rasterdiepdruk
                          32/11    1963-      offs, plaatdruk / recess
                          16/22    1931-      offs, plaatdruk / recess, rasterdiepdruk
                                              geldr
                          32/22    1939, 1957 boekdruk / typography[39], offs[57]
                                   1962-      offs, plaatdruk / recess,
                                              boekdruk / typography [4x],
                                              boekdruk / typography+relief,
                                              plaatdruk / recess+offs

kamtanding 12 1/4:12      32/14    1965-      plaatdruk / recess
                          32/15    1963-      rasterdiepdruk, offs
                          32/16    1973-      offs
                          32/17    1963-      offs
                          48/17    1964       rasterdiepdruk
                          32/18    1963-      offs, rasterdiepdruk
                          48/18    1967       rasterdiepdruk           32/19    1961-      offs
                          48/19    1962       rasterdiepdruk

vierkante formaten, en afgeleide:

kamtanding 11 3/4         21/21    1960-      offs, boekdruk / typography [3x],
                                              rasterdiepdruk
                          42/21    1970       offs+relief

kamtanding 11 3/4         11/21    1962       offs

kamtanding 12:12 1/4      20/20    1960-69    offs, rasterdiepdruk
                          40/20    1966-69 *  plaatdruk / recess, offs,
                                              boekdruk / typography [4x]

kamtanding 11 3/4         19/19    1969-      offs, plaatdruk / recess,
                                              rd, boekdruk / typography [4x]
                          38/19    1967-  *   offs, plaatdruk / recess+offs

* 1967 50j Sowjet Ukraine zowel 40/20 als 38/19.


Veltanding, op de WIFAG

veltanding 11 1/2         16/23    1961->     rasterdiepdruk+plaatdruk / recess, rasterdiepdruk
                                              plaatdruk / recess
                          16/46    1969       rasterdiepdruk

veltanding 11 1/2:12
                          15/11    196?->     rasterdiepdruk
                          30/11    1981       rasterdiepdruk+plaatdruk / recess
                          15/22    1961->     rasterdiepdruk+plaatdruk / recess, rasterdiepdruk
                                              plaatdruk / recess
                          30/22    1961->       `      `
                          15/33    1961->       `      `
                          15/44    1971       rasterdiepdruk


Socialistische motieven in de jaren `60

1961   3   2x 40 jaar Commun. Partij,  1x 5e Wereldvakbondscongres
1962   6   3x Collectivisatie Landbouw, 1x Wereldjeugdspelen,
           1x 45 jaar  OktoberRevolutie, 1x 15 jaar Volksrepubliek
1963   7   6x Opbouw socialisme, 1x Wereldvrouwencongres
1964   5   4x 20 jaar bevrijding, 1x Dag van het Leger
1965   -
1966   3   1x 1e sterfdag Gheorghiu Dej, 1x Congres UTC
           [Commun.Jeugbond], 1x Vakbondscongres
1967   6   1x Das Kapital, 1x 50 jaar Oktober Revolutie,
           4x 20 jaar Volksrepubliek
1968   -
1969   2   1x 10e Congres Commun. Partij, 1x Dag van het Leger
1970   2   1x 100 jaar Lenin, 1x 150 jaar Engels
      ===
      34  op de 866


Copyright © Printing Matters (Contact Rein Bakhuizen van den Brink)
Last updated on 13 juli 2016

Home DDR Walter Ulbricht Rumunia Tsjecho-Slowakije - Czechoslowakia